Dự kiến từ tháng 7, hệ thống giám sát và chống gian lận thu phí đường bộ sẽ chính thức kết nối dữ liệu từ 66 trạm thu phí do Bộ Giao thông Vận tải quản lý, giúp cơ quan chức năng theo dõi lưu lượng xe, doanh thu và hình ảnh phương tiện theo thời gian thực.
Kết nối dữ liệu trực tiếp từ trạm thu phí về Trung tâm điều hành
Ngày 4/4, tại Trung tâm Dữ liệu giao thông đường bộ (Tổng cục Đường bộ Việt Nam), công tác tích hợp dữ liệu từ các trạm thu phí đang được triển khai. Trên hệ thống màn hình điều khiển trung tâm, bản đồ số hiển thị tình trạng kết nối của từng trạm, lưu lượng xe qua trạm theo ngày, tháng và biểu đồ doanh thu chi tiết.
Thông qua đường truyền riêng, mỗi trạm thu phí sẽ gửi dữ liệu trực tiếp về máy chủ trung tâm, bao gồm:
- Biển số xe
- Loại phương tiện
- Làn xe đi qua (không dừng, một dừng, hỗn hợp)
- Thời điểm xe qua trạm
- Mã vé, loại vé
- Hình ảnh phương tiện
Toàn bộ dữ liệu được truyền về chỉ trong khoảng 3 giây kể từ khi xe qua trạm.
Kiểm soát toàn diện để ngăn chặn gian lận BOT
Hiện nay, tại mỗi trạm BOT thường có hai đơn vị tham gia kiểm soát là nhà đầu tư BOT và đơn vị cung cấp dịch vụ thu phí không dừng (BOO). Tuy nhiên, các hệ thống thu phí không dừng chỉ quản lý tốt ở làn ETC, chưa bao quát đầy đủ các làn hỗn hợp.
Với hệ thống giám sát mới, Tổng cục Đường bộ sẽ theo dõi toàn bộ phương tiện qua tất cả các làn, qua đó phát hiện các dấu hiệu bất thường như:
- Xe quay vòng vé
- Sử dụng sai thẻ E-tag
- Nhân viên bán sai mệnh giá vé
- Xe ưu tiên đi qua trạm không đúng quy định
- Lưu lượng xe biến động bất thường
Dữ liệu được tổng hợp theo giờ, theo ngày, thay vì chờ báo cáo định kỳ theo tháng hoặc năm như trước.
Minh bạch doanh thu, tăng niềm tin của người dân
Theo đại diện Tổng cục Đường bộ, hệ thống giám sát thu phí đường bộ được đầu tư từ nguồn ngân sách nhà nước, với tổng kinh phí 12,8 tỷ đồng, trong đó 6,7 tỷ đồng dành cho phần mềm. Khi vận hành, trung tâm sẽ có 6–7 cán bộ phân tích dữ liệu hoạt động thường xuyên.
Không chỉ phục vụ công tác quản lý nhà nước, hệ thống còn cung cấp dữ liệu cho các cơ quan liên quan như giao thông, công an, thuế, đồng thời dự kiến công khai một phần thông tin doanh thu, lưu lượng xe tại các trạm trọng điểm để người dân cùng giám sát.
Người dân và doanh nghiệp nếu có thắc mắc về hoạt động thu phí BOT cũng có thể theo dõi trực tiếp dữ liệu tại Tổng cục Đường bộ.
Hoàn thiện kết nối trước khi triển khai diện rộng
Hiện hệ thống mới tích hợp thử nghiệm tại 3 trạm thu phí. Theo kế hoạch, đến tháng 7, toàn bộ 66 trạm thuộc Bộ Giao thông Vận tải sẽ hoàn tất kết nối. Sau đó, các trạm thu phí mới và trạm do địa phương quản lý cũng sẽ lần lượt được tích hợp.
Mỗi trạm sẽ trải qua giai đoạn chạy thử, đối soát dữ liệu trước khi chính thức đưa vào giám sát toàn diện.
Kỳ vọng chấm dứt nghi ngờ gian lận thu phí BOT
Lãnh đạo Tổng cục Đường bộ khẳng định, việc 100% phương tiện qua trạm đều được ghi nhận và truyền dữ liệu sẽ giúp công tác thu phí trở nên minh bạch, kịp thời và chính xác hơn, qua đó giảm bớt các nghi ngờ liên quan đến gian lận tại các dự án BOT giao thông.
Đáng chú ý, các nhà đầu tư BOT cũng bày tỏ sự đồng thuận với hệ thống mới, xem đây là công cụ hỗ trợ hiệu quả trong quản lý và đối soát doanh thu.
