Thời gian gần đây, sau khi xuất hiện thông tin xe máy đi vào làn xe đạp trên đường Mai Chí Thọ bị xử phạt, nhiều người tham gia giao thông tiếp tục đặt câu hỏi: làn xe đạp tại đây là làn “ưu tiên” hay “dành riêng”? Sự khác biệt giữa hai khái niệm này cũng đang gây không ít nhầm lẫn trong thực tế lưu thông.
Thực trạng làn xe đạp tại nhiều tuyến đường TP HCM
Ghi nhận trên các tuyến đường trung tâm như Pasteur, Nam Kỳ Khởi Nghĩa, hay một số trục nội đô khác cho thấy:
- Các làn sát lề phải thường là làn hỗn hợp cho xe hai bánh
- Không có dải phân cách tách riêng xe đạp và xe máy
- Trên mặt đường không xuất hiện ký hiệu “XE ĐẠP” hoặc biểu tượng phương tiện riêng biệt
Điều này cho thấy, phần lớn các tuyến nói trên không phải làn xe đạp chuyên biệt, mà chỉ là làn dùng chung cho xe hai bánh.
Riêng đường Mai Chí Thọ: tổ chức làn xe đạp dài gần 6 km
Khác với nhiều tuyến đường khác, đường Mai Chí Thọ (phường An Khánh) được tổ chức làn xe đạp với tổng chiều dài gần 6 km. Về mặt kỹ thuật:
- Làn xe đạp thông thường có bề rộng khoảng 2 m
- Các đoạn qua cầu thu hẹp còn khoảng 1,5 m
Tuy nhiên, chính việc áp dụng hai hình thức tổ chức làn khác nhau trên cùng một tuyến đã khiến người dân khó phân biệt.
Hai cách tổ chức làn xe đạp trên trục Mai Chí Thọ
Theo phương án tổ chức giao thông hiện nay, làn xe đạp trên đường Mai Chí Thọ được chia thành hai nhóm chính:
1. Làn xe đạp “dành riêng” – không được đi vào
Tại một số đoạn, làn xe đạp được:
- Kẻ vạch rõ ràng
- Bố trí dải phân cách tách biệt với làn xe cơ giới
- Lắp biển báo làn đường dành riêng cho xe đạp theo quy chuẩn (QCVN 41:2019 – biển R.412h)
Ở những đoạn này, chỉ xe đạp được phép lưu thông. Các phương tiện khác, bao gồm xe máy, nếu đi vào sẽ bị xử phạt lỗi không chấp hành quy định về làn đường.
2. Làn xe đạp “ưu tiên” – đi chung nhưng phải nhường đường
Ngược lại, tại các đoạn qua cầu, do hạn chế về mặt cắt hạ tầng:
- Không thể bố trí dải phân cách riêng
- Làn xe đạp được đặt trong làn hỗn hợp
- Mặt đường được sơn màu và kẻ biểu tượng xe đạp
- Lắp biển báo “làn đường ưu tiên xe đạp”
Ở các đoạn này, xe máy và phương tiện khác vẫn được phép lưu thông, nhưng có trách nhiệm giảm tốc độ, nhường đường và ưu tiên cho xe đạp.
Vì sao có đoạn bị phạt, có đoạn thì không?
Sự khác biệt giữa làn dành riêng và làn ưu tiên chính là nguyên nhân khiến nhiều người băn khoăn:
- Làn dành riêng: xe máy đi vào là vi phạm và bị xử phạt
- Làn ưu tiên: xe máy được phép đi chung, nhưng phải nhường xe đạp
Do đó, việc xử phạt chỉ áp dụng tại những đoạn có đầy đủ dấu hiệu làn chuyên dùng, không áp dụng đồng loạt trên toàn tuyến Mai Chí Thọ.
Giải thích từ đơn vị quản lý giao thông
Đại diện Trung tâm Quản lý điều hành giao thông đô thị (UTMC) cho biết, cách tổ chức “đoạn chung – đoạn riêng” trên đường Mai Chí Thọ nhằm phù hợp với điều kiện hạ tầng hiện hữu, đặc biệt tại các đoạn cầu có mặt cắt hẹp.
Việc sử dụng sơn màu và biểu tượng xe đạp tại làn ưu tiên nhằm:
- Tăng khả năng nhận diện
- Nhắc nhở các phương tiện khác chủ động nhường đường
- Đảm bảo an toàn cho người đi xe đạp
Kết luận
Hiện nay, đa số các tuyến đường tại TP HCM vẫn là làn hỗn hợp cho xe hai bánh. Riêng đường Mai Chí Thọ là trường hợp đặc thù, khi:
- Có đoạn tổ chức làn xe đạp dành riêng
- Có đoạn chỉ áp dụng làn xe đạp ưu tiên
Vì vậy, người tham gia giao thông cần quan sát kỹ biển báo, vạch kẻ và dải phân cách để lưu thông đúng quy định, tránh vi phạm và đảm bảo an toàn cho tất cả các phương tiện.
