TP HCM đang đẩy mạnh phát triển hệ thống đường sắt đô thị với mục tiêu hoàn thành thêm 5 tuyến metro mới trong vòng 5 năm tới, nâng tổng chiều dài mạng lưới lên 187 km vào năm 2030.
Theo Nghị quyết mới của Ban Thường vụ Thành ủy TP HCM về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù cho phát triển metro, hệ thống đường sắt đô thị sẽ được đầu tư theo hướng hiện đại, đồng bộ, đóng vai trò nòng cốt trong vận tải hành khách công cộng của thành phố.
Metro hướng tới đáp ứng phần lớn nhu cầu đi lại đô thị
Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, hệ thống metro sẽ đáp ứng 20–30% nhu cầu đi lại, tăng lên 35–50% vào năm 2035 và đạt 50–60% vào năm 2045. Song song đó, TP HCM sẽ phát triển đô thị theo mô hình TOD (Transit-Oriented Development) gắn với các tuyến đường sắt.
Hiện nay, tuyến metro Bến Thành – Suối Tiên đã chính thức vận hành và trở thành tuyến đường sắt đô thị đầu tiên của thành phố, góp phần giảm áp lực giao thông khu vực phía Đông.
5 tuyến metro và đường sắt ưu tiên đến năm 2030
Trong giai đoạn từ nay đến năm 2030, TP HCM ưu tiên triển khai các dự án gồm:
- Metro số 2: Tham Lương – Bến Thành – Thủ Thiêm
- Metro số 1 kéo dài: từ Suối Tiên đến TP mới Bình Dương
- Metro số 6 (giai đoạn 1): sân bay Tân Sơn Nhất – Phú Hữu
- Tuyến đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành
- Tuyến đường sắt Bến Thành – Cần Giờ
Việc hoàn thành các tuyến này sẽ giúp nâng tổng chiều dài mạng lưới đường sắt đô thị lên 187 km.
Lộ trình mở rộng metro đến năm 2045
Giai đoạn 2030–2035, TP HCM dự kiến đầu tư thêm 8 tuyến metro, tổng chiều dài khoảng 275 km, đưa mạng lưới lên 462 km.
Trong giai đoạn 2035–2045, thành phố tiếp tục mở rộng với 5 tuyến mới, dài khoảng 239 km, nâng tổng chiều dài toàn hệ thống lên gần 700 km, đảm bảo kết nối toàn đô thị và liên vùng.
Cơ chế đặc thù và giải pháp huy động vốn
Để đạt được mục tiêu trên, TP HCM sẽ áp dụng tối đa các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm rút ngắn thủ tục đầu tư, đẩy nhanh tiến độ dự án. Thành phố cũng tiến hành rà soát, cập nhật quy hoạch mạng lưới metro và mô hình TOD phù hợp với định hướng phát triển lâu dài.
Về nguồn vốn, TP HCM chủ trương đa dạng hóa hình thức huy động, trong đó đầu tư công đóng vai trò dẫn dắt, tạo động lực thu hút khu vực tư nhân. Đồng thời, thành phố sẽ đổi mới mô hình quản lý, vận hành, phát triển nguồn nhân lực và ứng dụng khoa học – công nghệ trong lĩnh vực đường sắt đô thị.
Tuyến metro đầu tiên ghi nhận lượng khách lớn
Tuyến Bến Thành – Suối Tiên, dài gần 20 km, được đưa vào khai thác từ cuối năm 2024. Sau hơn một năm vận hành, tuyến này ghi nhận trung bình trên 55.000 lượt khách mỗi ngày, cho thấy nhu cầu sử dụng metro tại TP HCM rất lớn.
Trong thời gian tới, thành phố dự kiến khởi công Metro số 2 (Bến Thành – Tham Lương), dài hơn 11 km. Đây cũng là dự án đầu tiên áp dụng cơ chế đặc thù mới, được xem là tiền đề để triển khai nhanh các tuyến metro tiếp theo.
